کیان گسترش سلامت آسیا
کیان گسترش سلامت آسیا
مشاوره رایگان: 18 - 35425517 051

    مقدمه ای بر اتاق تمیز

    مقدمه ای بر اتاق تمیز

    در دنیای امروز کاربرد روز افزون اتاق‌های تمیز در صنایع مختلف از جمله صنایع داروسازی، صنایع هوایی، انرژی اتمی و صنایع الکترونیک مشاهده می‌شود. نقش دو متغیر بسیار تأثیر گذار بر عملکرد اتاق‌های تمیز، یعنی چیدمان دریچه‌های ورودی و خروجی و نحوه حرکت منبع آلاینده به طور همزمان مورد ارزیابی قرار می‌گیرد. اتاق تمیز محیطی است که آلودگی فضای آن از نظر غبار، میکرو ارگانیزم‌ها و ذرات سوار بر هوا کنترل شده است.

     به عبارت دیگر، در اتاق تمیز میزان آلودگی که بر اساس تعداد ذرات با بزرگترین اندازه مجاز در واحد حجم هوا تعریف میشود، کنترل میشود. اتاق تمیز را می‌توان به گونه‌ای ساخت و به راه انداخت که با توجه به شرایط محیطی و کاربردی لازم با کلاس‌های مختلف اتاق تمیز انطباق داشته باشد.

    اانواع اتاق تمیز از نظر جریان هوا

    اتاق هاي تميز از نظر جریان هوا به طور کلی به3 نوع تقسیم می شوند:


    1- اتاق تمیز با جریان غیر یکنواخت 

    اين گونه اتاق‌هاي تميز به نام اتاق هاي تميز با جريان هواي مغشوش يا با جريان غيریک سویه نيز شناخته می‌شوند. این نوع از اتاق تمیزدر شكل زیر نشان داده شده است، در اين اتاق تمیز هوا از طريق دیفیوزرهای سقفی و فيلترهايي كه در آن تعبيه شده است تامين مي گردد


    2- اتاق تمیز با جریان یکنواخت 

    اين نوع از اتاق تميز با نام جریان آرام ، جریان لامینار یا با جریان یک سویه نیز شناخته می‌شود ، سرعت خروجی از فیلترهای با بازدهی بالا(هپا، اولپا) سرعتی يكنواخت بين 0/3 تا 0/45 متر بر ثانيه (60 تا 90 فوت بر دقیقه) می باشد.
    اتاق هاي تميز با جريان يكنواخت به طور كلي دو نوع هستند:
    -جريان افقي (جريان ديوار به ديوار)
    -جريان عمودي (جريان سقف به كف)

    3- اتاق تمیز با جریان مخلوط 

    اين نوع از اتاق تميز درزمانی که توليد فرآورده هاي حساس نیازمند فضايي با كيفيت هوایي بهتر از آنچه که به وسيله سيستم جريان يكنواخت، می باشد مورد استفاده قرار می گیرند

    انواع منابع آلودگی در اتاق تمیز :

    پرسنل:

    کارکنان، مهم ترین منبع آلودگی اتاق های تمیز هستند. تقریبا منشاء درصد بسیاری از میکروارگانیسم های پیدا شده در اتاق تمیز و ذرات و الیاف، کارکنان است.

    محیط:

    طراحی اتاق تمیز و نحوه عملکرد هواساز تاثیر بسیار مهمی در آلودگی های اتاق تمیز دارد. همچنین تجهیزات و ماشین آلات موجوددر اتاق تمیز و نحوه طراحی آنها نیز می تواند منبع عمدهای از بالقوه ای برای ایجاد آلودگی باشد.

    مواد:

    موادی که برای تمیز کاری و ضدعفونی در اتاق های تمیز استفاده می گردد می تواند منبع ایجاد آلودگی در اتاق های تمیز باشد. همچنین مواد و ملزومات خام مورد استفاده برای ساخت محصولات مانند پوکه ها ، ویال ها و وسایل بسته بندی دیگر  اگر از مواد نامناسب ساخته شده باشند می توانند منبع آلودگی باشند.

    سدهای هوایی اتاق تمیز Air lock

    سدهای هوایی اتاق تمیز Air lock


    برای جلوگیری از نفوذ و ورود هوای آلوده خارج به اتاق تمیز و همچنین جلوگیری از کاهش فشار مثبت اتاق تمیز در اثر رفت و آمد افراد , فضاهای واسطه ای به نام ایرلاک در نظر گرفته میشود.

    ایرلاک ها به صورت اتاقهای ما بین اتاق تمیز و محیط خارج در نظر گرفته میشود که فشار هوای ایرلاک فشاری بین فشار مثبت اتاق تمیز و فشار هوای محیط است که سدهوایی Airlock نامیده میشوند.

    با استفاده از سدهای هوایی امکان مستقیم هوای داخل اتاق تمیز با هوای خارج و در نتیجه تغییرشدید فشار آن در موقع باز شدن درب آن وجود ندارد .درب های سدهای هوایی اتاق تمیز باید یکطرفه باشند.

    Air lock ها اغلب برای اطمینان از اینکه دو درب همزمان با هم باز نمیشود از داخل قفل میشود. به علاوه این اتاقها میتوانند به چراغهای نشانگری که در خارج آنها نصب میشود مجهز گرددتا در صورتی که اگر کسی در در داخل اتاق باشد علامت دهد.

        


    الزامات پوشش در اتاق تمیز

    الزامات پوشش در اتاق تمیز

    1)پوشاندن موها در اتاق تمیز

    یکی از راه های اسان برای جلوگیری از ورود آلودگی ها در اتاق تمیز پوشاندن موها می باشد .ریزش موها می تواند موجب انتقال ذرات پروتئین و همچنین باکتریها در اتاق تمیز گردد . بنابر این با توجه به کلاس بندی اتاق های تمیز شما می توانید از انواع کلاه برای جلوگیری از انتقال آلودگی توسط موها استفاده کنید.

    2) پوشاندن چشم ها در اتاق تمیز :

    جزئیات کوچک در اتاق تمیز مهم است. چیزهایی مانند مژه و ابرو نیز نباید در اتاق تمیز وجود داشته باشند. علاوه بر این، بسیاری از موارد موجود در اتاق تمیز  ممکن است به چشم ها آسیب برسانند. این به این معنی است که عینک های ایمنی برای هر دو هدف - محافظت از ورود آلودگی ها  از چشم به اتاق تمیز  و محافظت از چشمان شما در اتاق تمیز دارای اهمیت فراوان است. 

    3) استفاده از دستکش مناسب :

    دستکشهای اتاق تمیز  باید بدون پودر باشند . اگر در فضای تمیز با حلالها کار می کنید، باید مطمئن باشید که دستکش های مورد استفاده  برای آن حلال خاص مناسب است (با حلال واکنش نشان نمی دهند). تولید کنندگان دستکش این اطلاعات را برای همه دستکش های خود فراهم می کنند.

    4) پوشش کل بدن با گان های مناسب :

    شایع ترین منبعی که افراد اتاق تمیز را آلوده می کنند، از طریق پوسته های پوستی است. پوسته های پوست ذرات کوچکی از پوست هستند که از بدن شما هر روز دفع می شوند که علاوه بر اینکه می توانند آلودگی های فیزیکی را وارد اتاق تمیز کنند ، حاوی ذرات میکروبی نیز می باشند.  برای مقابله با این نوع از آلودگی ها گانینگ مناسب بسیار اهمیت دارد.  

    مچ پاها و مچ دستان و گردن از جمله قسمت هائی است که در صورت عدم بسته شدن درست می توانند به راحتی آلودگی را وارد اتاق تمیز کنند .

    تست و اعتباردهی اتاق تمیز

    تست و اعتباردهی اتاق تمیز

    هر اتاق تمیز بعد ساخت و بهره برداری باید مورد تست و ازریابی قرار بگیرد تا صحت طراحی و اجرای آن مشخص گردد. از جمله تست های اتاق تمیز می توان به :
    1-تست شمارش ذرات
    2- تست نشتی فیلتر
    3- تست اختلاف فشار
    4-تست الگوی جریان هوا
    5-تست دما ورطوبت نسبی
    6-تست دبی و سرعت جریان هوا
    7-تست زمان ریکاوری
    8-تست و نمونه برداری میکروبی
    9-تست صدا
    10- تست روشنایی

    تمیز سازی و نگه داری اتاق تمیز

    تمیز سازی و نگه داری اتاق تمیز

    اتاق تمیزبعد از ساخت نیاز به نگه داری و تمیزسازی به صورت مرتب و منظم دارد. فرایند تمیزسازی اتاق تمیز نیاز به مهارت خاصی داشته و پرسنلی که جهت تمیز سازی اتاق تمیز به کار گرفته می شوند باید آموزش های لازم را گذرانده باشند. تمیزسازی اتاق تمیز با توجه به کلاس اتاق تمیز متفاوت بوده و الزامات مخصوص به خود را دارد. این تجهیزات شامل :

    1- تی و موپ مخصوص ااتاق تمیز

    2- دستمال اتاق تمیز

    3-سطل شستشوی اتاق تمیز

    4- جاروبرقی اتاق تمیز

    5-مواد شوینده و ضدعفونی کننده اتاق تمیز میباشند

    درب اتاق تمیز

    درب اتاق تمیز

    دارای چهارچوب و فریم از جنس آلمینیوم و آنادایز سخت میباشد. بدنه اصلی دربها با روکش ABS گلاسه ضد خش و یا از ساندویچ پنل با ضخامت 60 میلیمتر و پوشش داخل پلی يوره تان B2 دارای سطوح رویی از ورق گالوانیزه با رنگ پودری الکترواستاتیک میباشد.

    ساندویچ پنل در چهارچوب دیوارها با تمامی سطح و مناسب برای اتاقهای تمیز میباشد. دستگیره ها از جنس استنلس استیل دارای استیل SS304 میباشد و یراق آلات مخصوص اتاق تمیز دارای سطوح صاف صیقل و بدون برجستگی میباشد. دربهای اتاق تمیز در دو نوع تک لنگه و دو لنگه و در سایزهای مورد درخواست تولید میگردد.در صورت نیاز شیشه های بازدید و دو جداره همسطح با طرفین قابل اجرا میباشد.

    انواع اتاق تمیز

    انواع اتاق تمیز


    انواع اتاق تمیز :

    جریان لامینار ( یکسویه )

    جریان غیر لامینار

    جریان مخلوط

    اتاق تمیز با جریان لامینار ( laminar flow clean room ) :

    دریچه ها در انواع مختلف بشکل دیفیوزر و گریل تولید میگردند. و نقش بسیار مهمی در توزیع جریان هوای ورودی و خروجی از اتاق تمیز را بازی مینماید ، همچنین انواع مختلفی از دمپرها نیز جهت کنترل دبی عبوری بکار گرفته میشود.

    اتاق تمیز با جریان غیر لامینار (non laminar flow clean room ):

    اتاق های تمیز با جریان غیر لامینار به عنوان اتاق های تمیز جریان توربولنت و جریان غیر یکسویه نیز شناخته میشود.


    1 : اتاق تمیز کلاس A-GPM ( کلاس 100 استاندارد FED209  - ISO5 ).

    2 : اتاق تمیز کلاس B-GPM ( کلاس 1000 استاندارد FED209  - ISO6 ).

    3 : اتاق تمیز کلاس C-GPM ( کلاس 10000 استاندارد FED209  - ISO7 ).

    4 : اتاق تمیز کلاس D-GPM ( کلاس 100000 استاندارد FED209  - ISO8 ).



    کانال کشی و فیلتر باکس اتاق تمیز

    کانال کشی و فیلتر باکس اتاق تمیز

    جهت انتقال هوا با مشخصات حرارتی برودتی و همچنین درجه تمیزی معین به داخل فضای اتاق تمیز از کانال های گرد و چهار گوش استفاده می گردد ، همچنین جهت مسیر برگشت و یا اگزاست نیز ، نیاز به بکارگیری این کانالها می باشد . بطور معمول جنس این نوع کانال ها از ورقهای گالوانیزه بوده ولی در مواردی که نیاز به اتاقهای تمیز با کلاسهای باکیفیت تر باشد از کانالهای با ورق استیل نیز استفاده می گردد .

    کانال هوای کلین روم

    کانال های انتقال هوابخش مهمی از سیستم هواساز و تهویه هستند که محاسبه ، طراحی و اجرای مناسب آن تضمین کننده استفاده کامل و بهینه از تمام ظرفیت هواساز میباشد، به نحوی که افت فشار استاتیک ، طول کانال ها ، تعداد انشعابات ،نوع فن ، ظرفیت فن ، تعداد فیلتر، ابعاد فیلتر، تعداد سه راهی ، تعداد زانویی ، اختلاف ارتفاع هواساز با سالن ، نوع و تعداد دمپرها ، صداگیر و …از جمله مواردی هستند که در طراحی و اجرای کانال کشی کلین روم باید در نظر گرفت.

    کانال های کلین روم انواع مختلفی دارند که متناسب باکلاس کلین روم و نوع هواساز و فیلترباکس ها مورد استفاده قرار میگیرند، کانال گرد از جنس پی وی سی و پلی یورتان و گالوانیزه بیشترین مورد مصرف را دارند، کانال گرد بعلت نداشتن کنج، اتصال مناسب و افت فشار استاتیک کمتر مناسب اتاق تمیز میباشد و الزامات کلین روم را تامین مینماید

    برای محاسبه ابعاد کانال تهویه اتاق تمیز چند روش وجود دارد كه عبارتند از :

    – روش متعادل

    – روش افت فشار ثابت

    – روش سرعتی

    – روش تبديل فشار سرعتي به فشارساکن

    به دليل اهميت بالای ميزان صدا در کلین روم، سرعت جريان هوا در مسير كانال اصلي و كانال هاي فرعي انتخاب مي شود و سپس با داشتن گذر حجمي هوا و مراجعه به جداول، قطر كانال بدست مي آيد که به این روش، روش محاسبه سرعتی میگویند که مناسب ترین روش محاسبه کانال تهویه میباشد، بطور مثال بعلت تولید صدا و نویز، در ورودی و خروجی دریچه های کلین روم نباید سرعت هوا بیشتر از 700 فوت بر دقیقه باشد.